Banner

PHỤC HỒI CHỨC NĂNG LIỆT DÂY VII NGOẠI BIÊN

PHỤC HỒI CHỨC NĂNG LIỆT DÂY VII NGOẠI BIÊN

I.   ĐẠICƯƠNG

Khái niệm: Liệt mặt ngoại biên là hội chứng tổn thương dây thần kinh số VII gây nên tình trạng giảm hoặc mất vận động các cơ ở mặt (liệt toàn bộ nửa mặt).

Nguyên nhân: Bị nhiễm lạnh, tai biến mạch máu vùng cầu não, viêm  não, viêm đa rễ và dây thần kinh…

II.   CHẨNĐOÁN

1.  Các công việc của chẩnđoán

1.1.  Hỏi bệnh

-    Thời điểm khởi phát triệuchứng

-       Tiền sử bị nhiễm lạnh, virus, chấn thương sọ não, viêm não, tai biến mạch não, sốt, viêm đa rễ và dây thầnkinh…

1.2.    Khám và lượng giá chứcnăng

-          Khi  nghỉ  ngơi:  bộ

mặt đờ đẫn, mất sự cân đối, mất đường nét tự nhiên.

+ Trương lực cơ mặt bên liệt giảm dẫn đến nửa mặt bên liệt xuất hiện các triệu chứng như: mép bị sệ xuống, khe mắt bên liệt rộng hơn bên lành, lông mày hạ thấp xuống, mờ rãnh mũi má, nhân trung lệch sang bên lành.

+ Nước bọt thường chảy ra ở mép bên liệt, thức ăn hay đọng lại ở má bên liệt.

- Khi bệnh nhân làm động tác theo ý muốn, sự mất đối xứng hai bên càng rõ hơn.

+ Khi nhìn ngước lên, nếp nhăn trán bên liệt mờ hoặc không có.

+ Nhe răng cười, miệng méo và lệch sang bên lành.

+ Dấu hiệu Charler-Bell: ngƣời bệnh nhắm mắt, mắt bên liệt nhắm không kín do liệt cơ khép vòng mi và nhãn cầu bị đưa lên trên và ra ngoài (khi đó giác mạc lẩn dưới mi trên, củng mạc trắng lộ rõ giữa hai khe mi)

- Các triệu chứng khác

+ Có thể tê mặt ở bên liệt

+ Mất vị giác 2/3 trước lưỡi

+ Khô mắt do không tiết nước mắt (có thể dẫn tới mù nếu để lâu) hoặc tăng tiết nước mắt làm chảy nước mắt giàn giụa nhất là trong hoặc ngay sau bữa ăn.

-    Tiến triển: Liệt mặt do lạnh thường tiến triển tốt, thường tự khỏi (70- 80%sốtrườnghợp)sau2-9tuần.Trườnghợpnặngcóthểđểlạidichứng.

-   Di chứng: nhiều mức độ nặng nhẹ tuỳ thuộc vào nguyênnhân

+ Chỉ méo miệng nhẹ, đôi khi có thể có di chứng nặng chuyển sang co cứng nửa mặt. Bệnh nhân thường xuyên cứng nửa mặt, méo về bên liệt, mỗi khi làm động tác các cơ mặt có hiện tượng đồng động gây co thắt nửa mặt, giật cơ. Đây là một biến chứng ảnh hưởng rất nhiều đến tâm lý, thẩm mỹ của người bệnh.

+ Viêm giác mạc do mắt bên liệt không nhắm kín dẫn đến bụi, gió tạo sang chấn vào giác mạcmắt

1.3.  Các chỉ định xét nghiệm cận lâmsàng

Khi cần chẩn đoán nguyên nhân thì chỉ định các xét nghiệm cận lâm sàng phù hợp: chụp CTscanner, chụp cộng hưởng từ trong trường hợp liệt mặt do khối u, do bệnh lý mạch máu...

2.   Chẩn đoán xác định: Chẩn đoán liệt mặt ngoại biên chỉ cần dựa vào lâmsàng.

3.  Chẩn đoán nguyênnhân

3.1.  Liệt mặt nguyên phát (liệt mặt do lạnh hay liệtBell)

Mạch nuôi của dây thần kinh bị co thắt dẫn đến thiếu máu cục bộ, phù và chèn dây thần kinh trong ống Fallope. Các trường hợp liệt tự phát thường tiến triển cấp tính có liên quan tới gió lùa, lạnh, hay xảy ra vào ban đêm.

3.2.  Liệt mặt thứphát

-   Viêm đa rễ và dây thần kinh, viêm màng não, viêm dây thần kinh VII, viêm tai xương chũm, Zona hạch gối...

-   Sang chấn: vỡ nền sọ gây vỡ xương đá, tai biến phẫu thuậttai...

-   Khốiu:ugóccầutiểunão,udâythầnkinhVIII,dicănungthư…

III.PHỤC HỒI CHỨC NĂNG VÀ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG

1.  Nguyên tắc phục hồi chức năng và điềutrị

-   Điềutrịcàngsớmcàngtốt,ngườibệnhmaukhỏi

-    Tránh các kích thích mạnh, không bao giờ cố điều trị cho hết liệt mặt tronggiaiđoạncấpcủabệnh(vìsẽlàmtrươnglựccơtănggâycocứng)

-   Kết hợp điều trị, bảo vệ mắt bịhở

2.  Cácphươngvàkỹthuậtphụchồichứcnăng

2.1.  Phục hồi chức năng giai đoạn cấp tính (từ 3 ngày - 1tuần)

*   Mụctiêu:

-   Giảmtâmlýlolắnggiúpngườibệnhantâmvàhợptáctrongđiềutrị

-   Tăng tuần hoàn, phòng biến dạngmặt

-   Bảo vệ mắt, chống khô mắt và viêm giácmạc

-   Đảm bảo vệ sinh răngmiệng.

*   Phươngphápvàkỹthuậtphụchồichứcnăng

-   Độngviên,giảithíchgiúpngườibệnhantâmvàhợptáctrongđiềutrị

-   Dùng nhiệt ấm, xoa bóp cử động nhẹ nhàng tránh kích thích mạnh, giảm nói cười… Dùng bằng dính chữ Y cố định ở trán - môi trên và dưới để nâng cơ mặt khỏi sệ.

-   Người bệnh nên đeo kính râm, nhỏ mắt bằng nước muối sinh lý, dùng băng dính che mắt tạm thời để tránh bụi, dị vật gây tổn thươngmắt.

-   Hướng dẫn vệ sinh răngmiệng.

2.2.  Phục hồi chức năng giai đoạn bán cấp và mạn tính (sau 1tuần)

*   Mụctiêu

Tăng cường trương lực cơ, phục hồi cơ mặt bị teo, điều trị co cứng cơ mặt,tăngcườngtuầnhoàn,tiếptụcphụchồichứcnănggiaotiếp,giữgìnvệsinh răngmiệng.

*Phương pháp và kỹ thuật phục hồi chức năng.

-   Dùng nhiệt nóng, điện xung,  điện phân, xoabóp.

-    Tập các cơ mặt qua các bài tập từ chủ động trợ giúp đến đề kháng. Hướng dẫn người bệnh tự tập qua gương: nhắm mắt huýt sáo, thổi lửa, ngậm chặtmiệng,mỉmcười,nhăntrán,phátâmnhữngtừcóâmmôi:B,P,U,I,A…

-    Nên để người bệnh ở phòng riêng hoặc ở góc phòng có bình phong, ngăn cách với người bệnh khác để người bệnh khỏi ngượng ngùng, kém tập trung.nhiễm khuẩn, thuốc điều trị virus…

-   Thuốc giãnmạch

-   Kích thích tăng dẫn truyền, dùng vitamin nhóm B liềucao.

2.3.  Điều trị ngoạikhoa

Phẫu thuật giải phóng dây thần kinh trong ống dây thần kinh mặt do viêm tai, phẫu thuật khối u…

IV. THEO DÕI VÀ TÁI KHÁM

-   Cần thăm khám định kỳ cho đến khi hết triệu chứng để đánh giá kết quả điều trị, điều chỉnh phương pháp điều trị nếu cần và để phát hiện các biến chứng của liệtmặt.

-   Liệt mặt ngoại biên do lạnh thƣờng lành tính, tuy nhiên cần hƣớng dẫn bệnh nhân giữ ấm mặt, bảo vệ mắt, tránh các cử động mạnh ởmắt.

-    Liệt mặt do các nguyên nhân: khối u, mạch máu, viêm nhiễm cần kết hợp với các phương pháp điều trị đặc hiệu, tái khám theo chuyên khoa, phối  hợpđiềutrịnguyênnhân,tiênlượngtuỳthuộcnguyênnhângâyliệtmặt

(Lượt đọc: 11854)

Tin tức liên quan

  • Cấp cứu 115
  • Đường dây nóng
  • Khuyến cáo phòng chống bệnh viêm phổi cấp do vi rút Corona
  • Học tập làm theo lời bác
  • Chương trình mục tiêu quốc gia
  • Đại hội đảng
  • Lịch công tác
  • Hình ảnh hoạt động
  • Câu lạc bộ Tim mạch
  • Câu lạc bộ Tiểu đường
  • Câu lạc bộ Hen - COPD
  • Liên kết web
    • Bộ Y Tế
    • Bất Động Sản
    • Báo Quảng Ninh
    • Sở Y tế Quảng Ninh
    • Báo cáo hoạt động khám chữa bệnh
    • Bệnh viện Bãi Cháy
    • Bệnh viện Sản nhi Quảng Ninh
    • CDC
    • Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm
    • Bệnh viện Cẩm phả
    • Bệnh viện Đa khoa khuc vực Cẩm phả
    • Bệnh viện Lao và phổi
    • Bệnh viện Phục hồi chức năng Quảng Ninh
    • Bệnh viện Việt Nam Thụy Điển Uông Bí
    • Bệnh viện Y dược cổ truyền Quảng Ninh
    • Trung tâm y tế Hạ Long
    • Trung tâm Y tế huyện Ba Chẽ
    • Trung tâm Y tế huyện Bình Liêu
    • Trung tâm Y tế huyện Đầm Hà
    • Trung tâm Y tế huyện Hải Hà
    • Trung tâm Y tế huyện Hoành Bồ
    • Trung tâm Y tế huyện Tiên Yên
    • Trung tâm Y tế huyện Vân Đồn
    • Trung tâm Y tế Thành phố Cẩm Phả
    • Trung tâm Y tế Thành phố Móng Cái
    • Trung tâm Y tế Thành phố Uông Bí
    • Trung tâm Y tế thị xã Đông Triều
    • Trung tâm Y tế thị xã Quảng Yên
    • Bệnh viện 108
    • Trung tâm DI & ADR quốc gia
    • Bệnh viện Bạch Mai
    • Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ
    • Bệnh viện Việt Đức
    • Sở Y tế tỉnh Phú Thọ
    • Park City Hà Nội