Banner

ĐAU DÂY THẦN KINH V

(Cập nhật: 26/11/2017)

ĐAU DÂY THẦN KINH V

I. ĐỊNH NGHĨA

Đau dây thần kinh V hay dây tam thoa là chứng đau nửa mặt với đặc trƣng là

các cơn đau ngắn, dữ dội, xuất hiện tự nhiên hoặc do kích thích.

II. NGUYÊN NHÂN

- Thƣờng không xác định rõ đƣợc nguyên nhân gây đau dây V.

- Trong một số trƣờng hợp, có thể do:

+ Chèn ép dây thần kinh V.

+ Rối loạn khử myelin nguyên phát: bệnh xơ cứng rải rác.

+ Dây thần kinh V bị xâm nhập vào vùng rễ thần kinh V hay hạch Gasser

trong một số bệnh: Carcinoma, Sarcoidosis...

III. CHẨN ĐOÁN

1. Chẩn đoán xác định

1.1. Lâm sàng

1.1.1. Toàn thân

Không có biểu hiện gì đặc biệt.

1.1.2. Cơ năng

a. Đau kịch phát kéo dài một vài giây đến vài phút, xảy ra chủ yếu vào buổi sáng,

hiếm khi về đêm.

b. Tính chất cơn đau

- Thƣờng khu trú một bên mặt.

- Vùng đau là vùng chi phối một nhánh hoặc nhiều nhánh thần kinh V.

- Đau khởi phát đột ngột, với tính chất đau buốt, nhƣ dao đâm, nhƣ cháy bỏng,

hay nhƣ điện giật.

- Cƣờng độ đau dữ dội.

- Đau khởi phát từ vùng bị kích thích nhƣ ăn nhai, đánh răng, rửa mặt...

- Giữa các cơn đau là khoảng im lặng, hoàn toàn không có triệu chứng.

- Tuy nhiên, một vài bệnh nhân có thể có đau đầu âm ỉ vào những thời điểm

khác.

+ Không kèm theo dấu hiệu rối loạn cảm giác.

166

+ Kiểu đau là cố định trên mỗi bệnh nhân.

+ Ngoài ra có thể kèm theo những dấu hiệu do bệnh lý nguyên nhân gây nên.

c.Thực thể

- Trong một số trƣờng hợp, có thể xác định đƣợc các tổn thƣơng là yếu tố kích

thích.

- Trong cơn đau, khi sờ nắn vùng mặt bên đau làm cơn đau tăng lên dữ dội.

1.2. Cận lâm sàng

- X quang thƣờng quy: có thể thấy hình ảnh khối u chèn ép dây V.

- Chụp cộng hƣởng từ: có thể phát hiện hình ảnh u thần kinh dây VIII hoặc

hình ảnh các khối u chèn ép dây V.

2. Chẩn đoán phân biệt

- Đau thần kinh sau Herpes: phân biệt dựa vào tiền sử có nhiễm Herpes.

- Đau đầu từng chuỗi (Cluster Headache): kèm theo đau một bên mặt còn có

dấu hiệu chảy nƣớc mắt, nƣớc mũi, vã mồ hôi ....

- Đau co thắt nửa mặt (Hemifacial Spasm): đau do thần kinh VII bị kích thích,

với tính chất đau kèm theo co giật các cơ một bên mặt, nhƣng không dữ dội nhƣ đau thần kinh V.

IV. ĐIỀU TRỊ

1. Nguyên tắc

- Trong các trƣờng hợp phát hiện đƣợc nguyên nhân thì phải điều trị loại bỏ

nguyên nhân gây đau.

- Trong các trƣờng hợp không xác định đƣợc nguyên nhân thì điều trị triệu

chứng.

2. Điều trị cụ thể

2.1. Điều trị nguyên nhân

- Chỉ định: Trong các trƣờng hợp xác định đƣợc nguyên nhân gây đau dây V.

- Kỹ thuật: Trƣờng hợp dây V bị chèn ép thì phải phẫu thuật cắt bỏ các khối u

(phẫu thuật giải áp thần kinh V):

+ Vô cảm: thƣờng thực hiện dƣới gây mê.

+ Phẫu thuật bộc lộ khối u.

+ Cắt bỏ khối u, giải phóng dây thần kinh V.

+ Cầm máu và kiểm sóat vùng phẫu thuật.

+ Đặt dẫn lƣu.

+ Khâu phục hồi theo các lớp giải phẫu.

2.2. Điều trị triệu chứng

2.2.1 Nội khoa

- Chỉ định: trong các trƣờng hợp không xác định đƣợc nguyên nhân thì điều trị

nội khoa luôn là lựa chọn đầu tiên trƣớc khi tiến hành điều trị ngoại khoa.

- Phác đồ điều trị

+ Carbamazepine thƣờng là lựa chọn đầu tiên khi điều trị đau thần kinh V, có

thể thay thế bằng Oxcarbazepine hoặc gabapentin để giảm tác dụng phụ.

+ Khởi đầu bằng một liều thấp, tăng dần đến liều đáp ứng. Sau khi đạt liều

đáp ứng, duy trì trong 4 – 6 tuần, sau đó giảm dần về liều khởi đầu.

+ Trƣờng hợp thuốc lựa chọn không đáp ứng thì lựa chọn giải pháp điều trị

khác.

2.2.2 Ngoại khoa

- Chỉ định: khi không xác định đƣợc nguyên nhân và điều trị nội khoa thất bại.

- Kỹ thuật: tùy trƣờng hợp có thể áp dụng một trong các phƣơng pháp dƣới

đây:

a. Phƣơng pháp phá hủy rễ thần kinh V

Phá huỷ rễ thần kinh có thể là phá huỷ một phần (phá hủy chọn lọc) hoặc phá

huỷ hoàn toàn (microsurgical rhizotomy).

+ Phá hủy rễ thần kinh V một phần: có một số phƣơng pháp sau:

- Phƣơng pháp xuyên da: có 3 kỹ thuật

+ Phá hủy rễ thần kinh V bằng Glycerol.

+ Phá hủy rễ thần kinh V bằng bóng áp lực.

+ Phá hủy rễ thần kinh V bằng nhiệt đông.

- Phẫu thuật cắt rễ thần kinh.

b. Phƣơng pháp phá hủy thần kinh ngoại vi

Phá hủy thần kinh ngoại vi có thể thực hiện bằng tiêm Alcohol hoặc phẫu thuật

cắt thần kinh V ngoại vi.

- Tiêm Alcohol

+ Tiêm Alcohol vào các vị trí: lỗ cằm, lỗ dƣới ổ mắt, gai Spix, bờ trên ổ mắt:

sử dụng Alcohol loại 100%, gây tê trƣớc khi tiêm lƣợng Alcohol khoảng 1ml.

168

- Phẫu thuật cắt thần kinh V ngoại vi:

+ Xác định vị trí vùng khởi phát và nhánh thần kinh V cần cắt bỏ.

+ Vô cảm.

+ Phẫu thuật bộc lộ nhánh thần kinh.

+ Cắt bỏ đoạn nhánh dây V.

+ Cầm máu.

+ Khâu phục hồi.

V. TIÊN LƢỢNG VÀ BIẾN CHỨNG

1. Tiên lƣợng

- Các trƣờng hợp xác định đƣợc nguyên nhân: cho kết quả điều trị tốt.

- Các trƣờng hợp không xác định đƣợc nguyên nhân.

- Điều trị nội khoa: dễ tái phát.

- Điều trị ngoại khoa: kết quả điều trị thƣờng tốt, tuy nhiên vẫn có tỷ lệ tái phát

nhất định.

2. Biến chứng

- Dị cảm.

- Mất cảm giác xúc giác vùng dây V chi phối.

VI. PHÒNG BỆNH

Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các nguyên nhân gây đau và điều trị kịp

thời.

(Lượt đọc: 1303)

Tin tức liên quan

  • Cấp cứu 115
  • Đường dây nóng
  • 5 nhiệm vụ trọng tâm 2019
  • Học tập làm theo lời bác
  • Chương trình mục tiêu quốc gia
  • Đại hội đảng
  • Lịch công tác
  • Hình ảnh hoạt động
  • Câu lạc bộ Tim mạch
  • Câu lạc bộ Tiểu đường
  • Câu lạc bộ Hen - COPD
  • Liên kết web
    • Bộ Y Tế
    • Báo Quảng Ninh
    • Sở Y tế Quảng Ninh
    • Báo cáo hoạt động khám chữa bệnh
    • Bệnh viện Bãi Cháy
    • Bệnh viện Sản nhi Quảng Ninh
    • CDC
    • Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm
    • Bệnh viện Cẩm phả
    • Bệnh viện Đa khoa khuc vực Cẩm phả
    • Bệnh viện Lao và phổi
    • Bệnh viện Phục hồi chức năng Quảng Ninh
    • Bệnh viện Việt Nam Thụy Điển Uông Bí
    • Bệnh viện Y dược cổ truyền Quảng Ninh
    • Trung tâm y tế Hạ Long
    • Trung tâm Y tế huyện Ba Chẽ
    • Trung tâm Y tế huyện Bình Liêu
    • Trung tâm Y tế huyện Đầm Hà
    • Trung tâm Y tế huyện Hải Hà
    • Trung tâm Y tế huyện Hoành Bồ
    • Trung tâm Y tế huyện Tiên Yên
    • Trung tâm Y tế huyện Vân Đồn
    • Trung tâm Y tế Thành phố Cẩm Phả
    • Trung tâm Y tế Thành phố Móng Cái
    • Trung tâm Y tế Thành phố Uông Bí
    • Trung tâm Y tế thị xã Đông Triều
    • Trung tâm Y tế thị xã Quảng Yên
    • Bệnh viện 108
    • Trung tâm DI & ADR quốc gia
    • Bệnh viện Bạch Mai
    • Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ
    • Bệnh viện Việt Đức
    • Sở Y tế tỉnh Phú Thọ