Banner
Banner đại hội đảng PC
Banner đại hội đảng điện thoại

TIÊU CHẢY CẤP

TIÊU CHẢY CẤP

1. ĐỊNH NGHĨA

 

Tiêu chảy: Là tình trạng đi ngoài phân lỏng hoặc toé nước ≥ 3 lần trong 24 giờ.

 

Tiêu chảy cấp: Là tiêu chảy khởi đầu cấp tính và kéo dài không quá 14 ngày.

 

 

2. NGUYÊN NHÂN

 

2.1.Nhiễm trùng tại ruột.

 

            -Rotavirus là tác nhân chính gây tiêu chảy nặng và đe doạtửvongởtrẻdưới 2 tuổi. Ngoài ra Adenovirus, Norwalkvirus ... cũng gây bệnh tiêu chảy.

 

-Vi khuẩn:

 

+E.coli: Bao gồm các loại ETEC(E.coli sinh độc tố), EPEC (E.coli gâybệnh), EHEC (E.coli gây chảy máu), EIEC (E.coli xâm nhập), EAEC (E.coli bám dính).

 

+Shigella: Lỵtrực trùng

 

+Tả: Thường gây những vụ dịch

 

+Các vi khuẩn khác: Campylobacter Jejuni , Salmonella ...

 

-Ký sinh trùng: Giardia, Cryptosporodiaamip

2.2 Nhiễm trùng ngoài ruột.

 

-Nhiễm khuẩn hô hấp

 

-Nhiễm khuẩn đường tiểu

 

-Viêm màng não

 

2.3.Tiêu chảy do thuốc: Liên quan đến việc sử dụng một số loại thuốc như kháng sinh, thuốc nhuận tràng…

 

2.4.Tiêu chảy do dị ứng thức ăn: Dị ứng protein sữa bò, sữa đậu nành hoặc một số loại thức ăn khác: lạc, trứng, tôm, cá biển…

2.5.Tiêu chảy do các nguyên nhân hiếm gặp khác

 

-Rối loạn quá trình tiêu hóa, hấp thu.

 

-Viêm ruột do hóa trị hoặc xạ trị.

-Các bệnh lý ngoại khoa: lồng ruột, viêm ruột thừa cấp.

 

-Thiếu vitamin.

 

-Uống kim loại nặng.

 

 

3. CHẨN ĐOÁN

 

3.1. Lâm sàng

-Đi ngoài phân lỏng hoặc toé nước ≥ 3 lần trong 24 giờ.

-Các dấu hiệu mất nước:

 

 

                        - Đánh giá mức độ mất nước

 

Trẻ 2 tháng – 5 tuổi

Dấu hiệu mất nước              Phân loại mức độ mất nước

Hai trong các dấu hiệu sau:

 

Li bì hay khó đánh thức

 

Mắt trũng.

 

Không uống được hoặc uống kém

 

Nếp véo da mất rất chậm

 

Hai trong các dấu hiệu sau:

 

Vật vã, kích thích.

 

Mắt trũng

 

Khát, uống nước háo hức

 

Nếp véo da mất chậm

 

Không đủ các dấu hiệu để phân loại có mất nước hoặc mất nước nặng

 

 

Trẻ từ 1 tuần 2 tháng tuổi

 

 

Dấu hiệu Mất nước

Đánh giá tình trạng mất nước

 

 

 

 

 

Hai trong các dấu hiệu sau:

 

 

-

Ngủ li bì hay khó đánh thức

Mất nước nặng

-

Mắt trũng

 

 

 

-   Nếp véo da mất rất chậm

 

 

 

Hai trong các dấu hiệu sau:

 

 

-

Vật vã, kích thích

Có mất nước

-

Mắt trũng

 

 

-

Nếp véo da mất chậm

 

 

Không đủ các dấu hiệu để phân loại có mất nước

Không mất nước

hoặc mất nước nặng

 

 

 

Mất nước nặng

Có mất nước

Không mất nước

 

3.2. Cận lâm sàng.

 

-Phần lớn trẻ bị tiêu chảy cấp không cần thiết chỉ định làm xét nghiệm thường quy.

 

-Chỉ định làm xét nghiệm điện giải đồ khi trẻ được điều trị tại bệnh viện và có biểu hiện mất nước, mất nước nặng hoặc diễn biến bệnh và các biểu hiện lâm sàng không tương xứng với mức độ của tiêu chảy.

 

-Chỉ định làm xét nghiệm công thức máu, CRP cho các trường hợp nghi ngờ có nhiễm khuẩn kèm theo hoặc mất nước nặng.

 

-Chỉ định cấy phân cho các trường hợp tiêu chảy phân máu, tiêu chảy phân nước nặng nghi ngờ tả, tiêu chảy nặng và kéo dài, tiêu chảy trên trẻ suy giảm miễn dịch

 

-Soi tươi tìm ký sinh trùng trong phân khi lâm sàng có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm ký sinh trùng

 

4. ĐIỀU TRỊ

 

4.1. Điều trị cần thiết

 

4.1.1.Bù nước và điện giải

 

*Phác đồ A: Điều trị những trường hợp tiêu chảy chưa có biểu hiện mất nước. Cho trẻ uống nhiều nước hơn bình thường phòng mất nước. Cách cho uống như sau:

 

-Số lượng uống: Cho trẻ uống nước sau mỗi lần đi ngoài với số lượng nước như sau:

 

 


Tuổi

Lượng ORS cho uống

Lượng ORS cần cung cấp

 

 

sau mỗi lần đi ngoài

để dùng tại nhà

 

 

 

 

 

< 24 tháng

50-100 ml

500ml/ngày

 

2t- 10 tuổi

100-200 ml

1000ml/ngày

 

10 tuổi trở lên              uống cho đến khi hết khát

     2000 ml/ngày

 

 

 

 

 

-Các loại dịch dùng trong tiêu chảy: Dung dịch ORESOL (ORS) áp lực thẩm thấu thấp là tốt nhất

 

-Cách cho uống:

 

+Trẻ < 2 tuổi, cho uống từng thìa, trẻ lớn cho uống từng ngụm một bằng cốc hoặc bằng bát.

 

+Trẻ bị nôn, dừng lại đợi 5-10 phút sau lại tiếp tục cho uống.

 

 

*Phác đồ B: Điều trị các trường hợp mất nước vừa và nhẹ, cho bệnh nhi uống ORS dựa theo cân nặng hay tuổi (nếu không cân được)

 

-Lượng ORS cho uống trong 4 giờ đầu (ml)

 

-Nếu biết cân nặng có thể tính lượng dịch cần bù bằng công thức:

 

Số lượng nước (ml) uống trong 4 giờ = Cân nặng bệnh nhi x 75 ml. - Cách cho uống:

 

+Trẻ nhỏ 2 tuổi thì cho uống từng thìa, cứ 1-2 phút cho uống 1 thìa, đối với trẻ lớn cho uống từng ngụm bằng chén.

 

+Nếu trẻ nôn cho ngừng uống 10 phút sau đó cho uống chậm hơn.

 

-Sau 4 giờ đánh giá lại tình trạng mất nước; nếu hết triệu chứng mất nước chuyển sang phác đồ A, trẻ còn dấu hiệu mất nước vừa và nhẹ thì tiếp tục theo phác đồ B. Nếu nặng lên thì chuyển sang phác đồ C .

*Phác đồ C: Áp dụng trong những trường hợp mất nước nặng

 

- Truyền tĩnh mạch ngay 100ml/kg dung dịch Ringe Lactate (hoặc dung dịch muối sinh lý) chia số lượng và thời gian như sau:

Tuổi

Lúc đầu 30ml/kg trong

Sau đó 70ml/kg trong

< 12 tháng

1 giờ

5 giờ

Bệnh nhân lớn hơn

30 phút

2giờ30 phút

- Cứ 1-2 giờ đánh giá lại bệnh nhân.

- Lại truyền một lần nữa với số lượng và thời gian tương tự nếu mạch quay còn yếu hoặc không bắt được. Nếu tình trạng mất nước không tiến triển tốt thì truyền nhanh hơn.

 

- Ngay khi bệnh nhân có thể uống được, hãy cho uống ORS (5ml / kg

 

/giờ).

 

- Nếu không truyền được, tuỳ từng điều kiện cụ thể có thể chuyển bệnh nhân lên tuyến trên để truyền dịch hoặc đặt ống thông dạ dày cho ORS với số lượng 20ml/kg/giờ (tổng số 120ml/kg)

 

-Cho ăn trở lại ngay khi trẻ có thể ăn được như tiếp tục  bú mẹ hoặc cho trẻ

 

ăn các thức ăn giàu dinh dưỡng

 

4.1.2. Sử dụng kháng sinh trong điều trị tiêu chảy cấp.

 

-Không chỉ định sử dụng kháng sinh cho tất cả các trường hợp tiêu chảy

 

cấp.

 

-Chỉ định kháng sinh cho các trường hợp tiêu chảy cấp sau:

 

+Tiêu chảy phân máu.

 

+Tiêu chảy phân nước mất nước nặng nghi ngờ tả.

 

+Tiêu chảy do Giardia.

 

+Trẻ mắc tiêu chảy kèm theo các nhiễm trùng khác: viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết, nhiễm khuẩn tiết niệu…

 

Kháng sinh sử dụng trong điều trị các nguyên ngân gây tiêu chảy

 

Nguyên nhân

Kháng sinh lựa chọn

Kháng sinh thay thế

 

Tả

Erythromycin 12,5mg/kg x

Tetracyclin   12,5mg/kg   x   4

 

 

4 lần/ngày x 3 ngày

lần/ngày x 3 ngày

 

 

 

Azithromycin 6 – 20mg/kg x 1

 

 

 

lần/ngày x 1-5 ngày

 

Lỵ trực khuẩn

Ciprofloxacin  15mg/kg/lần

Pivmecillinam 20mg/kg/lần x 4

 

 

x 2 lần/ngày x 3 ngày

lần/ngày x 5 ngày

 

 

 

Ceftriaxon tiêm bắp hoặc tĩnh

 

 

 

mạch 50–100mg/kg/ngày x 2 –

 

 

 

5 ngày

 

Campylorbacter

Azithromycin 6 – 20mg/kg x 1 lần/ngày x 1-5 ngày

 

Lỵ a míp

Metronidazole 10 mg/kg/lần x 3 lần/ngày x 5 - 10 ngày (10

 

 

ngày với trường hợp bệnh nặng), dùng đường uống

 

Giardia

Metronidazole  5  mg/kg/lần  x  3  lần/ngày  x  5  ngày,  dùng

 

 

đường uống

 

 

 

 

 

4.1.3. Bổ sung kẽm trong điều trị tiêu chảy cấp.

 

-Trẻ 1- < 6 tháng tuổi: 10mg/ngày x 10 – 14 ngày

-Trẻ ≥ 6 tháng tuổi: 20mg/ngày x 10 – 14 ngày

 

4.2. Chế độ dinh dưỡng cho bệnh nhân tiêu chảy cấp.

 

-Cho trẻ ăn sớm khẩu phần ăn hàng ngày 4 – 6 giờ sau bù nước và điện giải với lượng tăng dần

 

-Nếu trẻ bú mẹ: tiếp tục cho bú nhiều lần hơn và lâu hơn.

 

-Nếu trẻ không bú sữa mẹ:

 

+Cho trẻ loại sữa mà trẻ ăn trước đó.

 

+Không pha loãng sữa.

 

+Không sử dụng sữa không có lactose thường quy trong dinh dưỡng trẻ bị tiêu chảy cấp.

 

+Tránh thức ăn có năng lượng, protein và điện giải thấp và nhiều carbonhydrate.

 

-Sau khi khỏi tiêu chảy, cho ăn thêm ngày 1 bữa ngoài những bữa ăn bình thường trong 2-4 tuần.

 

4.3. Điều trị hỗ trợ

 

-S. Boulardii: 200 – 250mg/ngày x 5 - 6 ngày kết hợp với bù nước và

 

điện giải đầy đủ.

 

-Racecadotril: 1,5mg/kg/lần x 3 lần/ngày kết hợp với bù nước, điện giải đầy đủ và không dùng quá 7 ngày

 

-Không sử dụng thuốc cầm nôn, cầm đi ngoài

 

5.BIẾN CHỨNG

 

-Rối loạn nước – điện giải

 

 

             - Hạ Kali, Tăng Kali:

 

  -Toan chuyển hóa.

   -Suy thận cấp: tiểu ít hoặc vô niệu, BUN, Creatinin máu tăng.

 

6. DỰ PHÒNG

 

-Nuôi con bằng sữa mẹ: Cho trẻ bú mẹ ngay sau sinh và bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu.

 

-Sử dụng vaccine phòng bệnh:

 

-Tiêm phòng đủ theo chương trình tiêm chủng mở rộng.

 

-Phòng đặc hiệu tiêu chảy bằng vaccin: Rotavirus, tả, thương hàn.

 

-Cải thiện tập quán ăn sam.

 

-Sử dụng nguồn nước sạch cho vệ sinh và ăn uống.

 

-Thực hành an toàn vệ sinh thực phẩm khi chế biến hoặc bảo quản thức ăn.

 

-Rửa tay thường xuyên khi chăm sóc trẻ.

 

-Sử dụng hố xí hợp vệ sinh.

(Lượt đọc: 8204)

Tin tức liên quan

  • Quảng cáo
    • Banner đại hội đảng PC
  • Cấp cứu 115
  • Đường dây nóng
  • Khuyến cáo phòng chống bệnh viêm phổi cấp do vi rút Corona
  • Học tập làm theo lời bác
  • Chương trình mục tiêu quốc gia
  • Đại hội đảng
  • Lịch công tác
  • Hình ảnh hoạt động
  • Câu lạc bộ Tim mạch
  • Câu lạc bộ Tiểu đường
  • Câu lạc bộ Hen - COPD
  • Liên kết web
    • Bộ Y Tế
    • Bất Động Sản
    • Báo Quảng Ninh
    • Sở Y tế Quảng Ninh
    • Báo cáo hoạt động khám chữa bệnh
    • Bệnh viện Bãi Cháy
    • Bệnh viện Sản nhi Quảng Ninh
    • CDC
    • Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm
    • Bệnh viện Cẩm phả
    • Bệnh viện Đa khoa khuc vực Cẩm phả
    • Bệnh viện Lao và phổi
    • Bệnh viện Phục hồi chức năng Quảng Ninh
    • Bệnh viện Việt Nam Thụy Điển Uông Bí
    • Bệnh viện Y dược cổ truyền Quảng Ninh
    • Trung tâm y tế Hạ Long
    • Trung tâm Y tế huyện Ba Chẽ
    • Trung tâm Y tế huyện Bình Liêu
    • Trung tâm Y tế huyện Đầm Hà
    • Trung tâm Y tế huyện Hải Hà
    • Trung tâm Y tế huyện Hoành Bồ
    • Trung tâm Y tế huyện Tiên Yên
    • Trung tâm Y tế huyện Vân Đồn
    • Trung tâm Y tế Thành phố Cẩm Phả
    • Trung tâm Y tế Thành phố Móng Cái
    • Trung tâm Y tế Thành phố Uông Bí
    • Trung tâm Y tế thị xã Đông Triều
    • Trung tâm Y tế thị xã Quảng Yên
    • Bệnh viện 108
    • Trung tâm DI & ADR quốc gia
    • Bệnh viện Bạch Mai
    • Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ
    • Bệnh viện Việt Đức
    • Sở Y tế tỉnh Phú Thọ
    • Bất động sản Việt Nam